Part 2
Natahimik ang buong sala matapos itanong ng batang pumalit sa akin kung hindi ba natatakot ang bago kong ina na magsawa rin sa akin at ibalik ako. Napahigpit ang hawak ko sa aking damit, ngunit agad akong nilapitan ng bago kong ina. “Hindi ako natatakot,” mahinahon niyang sabi. “Hindi ko siya inuwi para subukan kung magugustuhan ko siya. Pinili ko siyang maging anak. At ang anak ay hindi bagay na maaaring isauli kapag nagsawa ka.” Namutla ang dati kong mga magulang. Sinabi ng dati kong ama na tahimik, mailap at laging takot daw ako kaya inisip nilang mas mabuti para sa akin ang bumalik sa bahay-ampunan. Sa unang pagkakataon, nagsalita ako. “Tahimik po ako dahil natatakot akong magkamali. Natatakot akong kapag naging maingay ako, hindi ninyo ako magugustuhan. Araw-araw akong nagsikap maging mabuting anak, pero hindi pala sapat kapag hindi ninyo talaga ako gustong mahalin.” Biglang sumigaw ang batang babae na nagpapanggap lamang daw akong kawawa. Mariing sinabi ng bago kong ama, “Hindi namin papayagang insultuhin mo ang anak namin sa sarili niyang tahanan.” Agad siyang ipinagtanggol ng dati kong ina at sinabing bata lamang siya. Napangiti nang mapait ang bago kong ama. “Kapag siya ang nananakit, bata lamang siya. Pero noong ang anak ko ang nangangailangan ng pang-unawa, hiniling ninyong kumilos siya na parang matanda.” Binuksan niya ang pinto at pinaalis sila. Bago umalis, lumapit sa akin ang dati kong ina. Sinabi niyang maaari pa rin akong bumisita sa kanila. Umatras ako at sumagot, “Ayoko nang pumunta sa lugar kung saan kailangan kong patunayan araw-araw na karapat-dapat akong mahalin.” Pagkaalis nila, umiyak ako nang malakas. Niyakap ako ng bago kong ina. “Hindi ka namin ibabalik,” bulong niya. “Kahit maging makulit ka, kahit bumagsak ang grado mo, anak ka pa rin namin.” Kinabukasan, pumili ako ng mapusyaw na dilaw para sa aking silid dahil ipinaalala nito sa akin ang liwanag ng bago kong tahanan. Lumipas ang ilang buwan at natuto akong tumawa, humingi ng paboritong pagkain at sabihin kapag nasasaktan ako. Ngunit isang hapon, nakita ko ang dati kong ina sa labas ng tarangkahan. Namumugto ang kanyang mga mata. “Tulungan mo kami,” umiiyak niyang sabi. “Nawawala ang batang pumalit sa iyo.”
Ipinaliwanag ng dati kong ina na tumakas ang bata matapos mapagalitan dahil sa pagsisinungaling. May iniwan itong sulat na nagsasabing babalik siya sa bahay-ampunan. Sumama ako sa paghahanap dahil naisip kong baka makinig siya sa akin. Natagpuan namin siya sa isang lumang bodega, yakap ang isang manika. “Bakit ka nandito?” galit niyang tanong. “Para sunduin ka,” sagot ko. Bigla siyang umiyak. “Kapag nagkakamali ako, sinasabi nilang dati kang mas mabait kaysa sa akin. Natatakot akong ibalik din nila ako.” Lumapit ako at sinabiakamali ako, “Alam ko ang pakiramdam na iyan. Pero hindi ka dapat takutin na parang maaari kang palitan.” Yumuko siya. “Pasensiya na sa mga sinabi ko noon. Natakot akong ikaw ang piliin nila.” “Nasaktan ako,” sagot ko. “Hindi kita agad mapapatawad, pero maaari tayong magsimula sa pagiging tapat.” Lumapit ang dati niyang mga magulang at humingi ng tawad sa aming dalawa. Sinabi kong hindi ko pa kayang kalimutan, ngunit ayoko ring dalhin ang galit habang-buhay. Mula noon, humingi sila ng tulong upang matutong maging mas mabuting magulang. Isang araw, nagpadala sa akin ang batang babae ng kahon ng mga krayola at isang liham: “Hindi natin kailangang pag-agawan ang mga kulay. Maaari tayong pumili ng sarili nating gusto.” Sumagot ako gamit ang paborito kong dilaw. Lumipas ang mga taon. Sa araw ng pagtatapos ko, nasa unang hanay ang bago kong mga magulang, parehong umiiyak sa tuwa. Dumalo rin ang dati kong pamilya. Lumapit sa akin ang batang babae at iniabot ang isang bungkos ng dilaw na bulaklak. “Bagay sa iyo ang kulay na ito,” sabi niya. Ngumiti ako. “Paborito ko ito.” Niyakap ako ng aking ina at ibinulong, “Ipinagmamalaki ka namin.” Noon ko naunawaan na hindi mahalaga kung ilang beses akong hindi pinili. Sa huli, natagpuan ko rin ang mga taong piniling mahalin ako, manatili sa tabi ko at sabay na maghilom kasama ko habang-buhay.