PARTE 2 Ngunit hindi ko hinayaan na matapos doon ang gabi.

Nakita ko silang dalawa sa ibabaw ng kama ko. Ang kamang ako ang bumili gamit ang sarili kong pera. Naghahalikan sila habang tinatanggal ni Michael ang kanyang polo. Sobrang sakit ng dibdib ko, pakiramdam ko ay hihinto ang paghinga ko sa pandidiri at galit. Kinagat ko ang labi ko nang napakadiin para hindi ako makagawa ng kahit anong tunog.

Kinuha ko ang aking cellphone sa bulsa ng aking cardigan. Ini-on ko ang video camera nito at itinapat sa nakaawang na pinto. Sinigurado kong malinaw ang kuha at walang tunog na lumalabas sa phone ko.

“Roman, paano kung hindi pumayag si Abby na ilipat sa iyo ang mga huling share ng kumpanya?” tanong ni Bianca habang nakasandal sa dibdib ng asawa ko.

Tumawa si Michael, ang tawang hindi ko akalaing magagawa ng lalaking pinakasalan ko.“Madali lang ‘yan, babe. Idedeklara natin siyang hindi na normal ang pag-iisip dahil sa depresyon mula nang mabulag siya. May kakilala akong doktor na babayaran natin para gumawa ng ulat. Kapag nakuha ko na ang buong kontrol sa pera at kumpanya niya, ipapasok natin siya sa isang mental hospital sa malayo. Pagkatapos, magpapakasal tayo.”

Nanginig ang kamay ko sa hawak kong telepono. Gusto kong sumigaw, gusto kong pumasok sa kwarto at saktan silang dalawa, ngunit pinigilan ko ang sarili ko. Naalala ko ang sinabi ng abogado ko na kailangan ko ng buong ebidensya para makuha ang hustisya at hindi ako magmukhang talo sa huli. Tinapos ko ang pag-record ng video bago ako dahan-dahang bumaba muli sa sala at bumalik sa aking pwesto sa sofa, suot ang aking itim na salamin.

Nang gabing iyon, hindi ako nakatulog. Natatakot ako na baka habang natutulog ako sa kabilang kwarto ay maisipan ni Michael na saktan ako nang tuluyan. Araw-araw, naging maingat ako. Tuwing umaga, kapag inilalagay niya sa harap ko ang mga dokumento na kunwari ay mga papeles sa ospital pero ang totoo ay mga deed of sale ng aking mga lupa, pinipirmahan ko ito gamit ang maling pirma na iba sa rehistradong pirma ko sa bangko at sa gobyerno. Hindi niya napapansin dahil masyado siyang kampante na bulag ako at walang alam.

Lumipas ang anim na buwan ng ganoong set-up. Anim na buwan ng pagtitiis sa mga panlalait niya kapag walang ibang tao, anim na buwan ng panonood sa kanya na magnakaw ng mga gamit ko, at anim na buwan ng lihim na pakikipagkita sa aking abogado para ihanda ang lahat ng kaso.

Dumating ang araw na ipinadala ng aking abogado ang court order kay Michael. Nagsampa ako ng kasong annulment, estafa, at qualified theft laban sa kanya.

Sa araw ng paglilitis sa korte sa Muntinlupa Regional Trial Court, maagang dumating si Michael. Kasama niya ang kanyang abogado at si Bianca na nakasuot ng pormal na damit upang magsilbing testigo niya. Kampanteng-kampante ang mukha ni Michael, parang sigurado na siya na ang mananalo sa kaso.

Pumasok ako sa korte na inaalayan ng aking abogado. Nakasuot ako ng simpleng itim na damit, may hawak na baston para sa mga bulag, at nakasuot ng malaking itim na salamin. Naupo ako sa kabilang bahagi ng lamesa nang hindi tumitingin sa direksyon nila Michael.

Nagsimula ang paglilitis. Tumayo ang abogado ni Michael at nagpakita ng mga dokumento sa judge.

“Your Honor, ang aking kliyente na si Mr. Michael Valderama ang siyang legal na tagapamahala ng lahat ng ari-arian at ng kumpanya ng kanyang asawa. Ang mga kasong isinampa laban sa kanya ay walang basehan. Ang totoo po nito, ang kanyang asawa na si Mrs. Abigail Valderama ay nakararanas ng matinding emosyonal na problema mula nang mabulag ito. Siya po ay naging paranoid at kung ano-ano ang iniisip na hindi naman totoo.”

Tumayo rin si Michael para magsalita sa harap ng judge. Nagkunwari siyang malungkot at may luha sa mga mata.

“Your Honor, mahal na mahal ko ang asawa ko. Ginawa ko ang lahat para alagaan siya mula nang maaksidente siya. Pero simula po nang mawalan siya ng paningin, palagi na niya akong inaakusahan ng pambababae at pagnanakaw. Kasinungalingan po ang lahat ng iyon. Wala na po siya sa tamang pag-iisip para pamahalaan ang kumpanya, kaya ako muna ang nag-asikaso para hindi kami malugi. Nararapat lamang na sa akin mapunta ang buong kapangyarihan para protektahan ang yaman namin.”

Tumingin sa akin ang judge. Mukhang naawa ang judge sa sitwasyon.

“Mrs. Valderama, ano ang masasabi mo sa mga pahayag ng iyong asawa? May patunay ka ba na totoo ang mga sinasabi mo, o tama ang asawa mo na nagiging paranoid ka lang dahil sa iyong kapansanan?”

Dahan-dahan akong tumayo mula sa aking upuan. Itinabi ko ang aking baston sa gilid ng lamesa nang hindi nagpapatulong sa aking abogado. Inangat ko ang aking dalawang kamay at dahan-dahang hinubad ang aking malaking itim na salamin.

Tumingin ako nang diretso sa mga mata ng judge, pagkatapos ay lumingon ako kay Michael at tumitig sa kanya nang napakatulis. Walang kahit anong labo o sira sa mga mata ko. Malinaw at gising na gising ang aking paningin.

Nanlaki ang mga mata ni Michael. Napaurong siya ng isang hakbang at napahawak sa lamesa. Si Bianca naman ay napanga-nga at biglang namutla ang mukha.

“H-Hindi maaari…” nanginginig na bulong ni Michael sa kanyang sarili.

Nagsalita ako gamit ang aking malakas at matatag na boses.

“Bakit, Michael? Nagulat ka ba dahil nakatingin ako sa iyo ngayon? Akala mo ba ay habang-buhay mo akong maloloko sa loob ng sarili kong bahay?”

Naguluhan ang judge at ang mga tao sa loob ng korte. Nagkaroon ng bulungan sa paligid.

“Mrs. Valderama, maaari mo bang ipaliwanag ang nangyayari? Akala ko ba ay nawalan ka ng paningin dahil sa aksidente?” tanong ng judge.

“Your Honor, isang linggo lamang akong nabulag matapos ang aksidente,” sagot ko habang hindi inaalis ang tingin kay Michael. “Bumalik ang paningin ko bago pa ako lumabas ng ospital. Ngunit nagpanggap akong walang nakikita sa loob ng anim na buwan dahil narinig ko ang plano ng aking asawa na kunin ang lahat ng aking yaman habang ako ay nasa kahinaan. Nagpanggap ako upang makita ko kung anong klaseng tao ang pinatira ko sa aking buhay.”

Inilabas ng aking abogado ang isang flash drive at ibinigay sa court clerk. Ipinakita sa malaking screen sa loob ng korte ang mga nakuhang video mula sa mga hidden camera na ipinalagay ko, pati na rin ang video na kinuha ko gamit ang aking cellphone sa mismong kwarto ko.

Unang lumabas sa screen ang video kung paano pinalilipas ni Michael ang mga oras na hindi niya ako binibigyan ng pagkain, at kung paano niya itinago ang aking mga gamit para mahirapan ako. Sumunod ang video kung saan malinaw na nakita kung paano niya pinipeke ang aking pirma sa mga dokumento ng kumpanya habang tumatawa kasama si Bianca sa sala.

At ang huling ipinalabas ay ang video sa loob ng aking kwarto. Malinaw na narinig ng buong korte ang boses ni Michael habang sinasabi ang plano niyang bayaran ang doktor upang ideklara akong baliw at ipasok sa mental hospital sa Cavite kapag nakuha na niya ang lahat ng pera ko.

Nasinghap ang mga tao sa korte. Ang mga nanonood ay nagsimulang magsalita ng masama laban kay Michael at Bianca. Ang abogado ni Michael ay napayuko at hindi na nakapagsalita dahil sa tindi ng ebidensyang nakita. Si Bianca naman ay pilit na nagtatago sa likod ng kanyang abogado habang umiiyak sa takot.

“Your Honor,” sigaw ko habang nakaturo kay Michael. “Ang lalaking iyan ay hindi lamang nambabae sa harap ko habang iniisip niyang bulag ako. Pinlano niyang itago ang mga pinaghirapan ng aking pamilya at ipasok ako sa mental hospital para tuluyan akong mawala sa buhay niya! Ngayon, sino sa amin ang walang sa katinuan?!”

Tumingin ang judge kay Michael nang may galit.

“Mr. Valderama, mayroon ka bang gustong sabihin laban sa mga ebidensyang ito?” tanong ng judge.

Hindi nakasagot si Michael. Nanginginig ang buong katawan niya, pawis na pawis ang kanyang mukha, at bigla siyang napahawak sa kanyang dibdib.

“A-Abby… p-patawarin mo ako… hindi ko sinasadya…” pabulong niyang sabi habang nahihirapang huminga.

Biglang bumagsak si Michael sa sahig ng korte. Namimilipit siya sa sakit dahil sa tindi ng nerbiyos, kahihiyan, at takot sa posibilidad na makulong siya nang matagal. Atake sa puso ang nangyari sa kanya sa mismong harap ng judge at ng mga tao. Nagkagulo ang mga gwardya at mabilis na tumawag ng medic para tulungan siya.

Tiningnan ko lang si Michael habang nasa sahig siya, walang kahit anong awa na lumabas sa puso ko. Isinuot kong muli ang aking itim na salamin. Hindi dahil bulag ako, kundi dahil ayaw ko nang makita pa ang mukha ng lalaking nagtaksil sa akin sa panahon na akala niya ay pinakamahina ako.

“Ipadala ninyo siya sa pinakamurang ospital ng gobyerno. Wala na siyang pera kahit singko,” malamig kong utos sa mga medic bago ako tumalikod at naglakad palabas ng korte nang may taas-noo.

Nakaligtas si Michael sa atakeng iyon, ngunit naparalisa ang kalahati ng kanyang katawan dahil sa stroke. Pumasok siya sa kulungan na nasa wheelchair na at walang kakayahang magsalita nang maayos. Si Bianca naman ay iniwan din siya at nagkusa ring pumasok sa kulungan matapos mapatunayang kasabwat siya sa pagnanakaw at falsification of documents sa aking kumpanya.

Ngayon, mas lumago pa ang aking construction firm. Mas naging matatag ako at mas maingat sa mga taong pinapapasok ko sa aking buhay. Natutunan ko na ang tunay na kapansanan ay hindi ang kawalan ng paningin, kundi ang pagiging bulag sa katotohanan dahil sa maling pag-ibig.

Ngunit ang hindi alam ni Michael hanggang sa huling sandali ng buhay niya sa loob ng kulungan, may isang bagay pa akong hindi sinabi sa korte.

Isang linggo bago ang aking aksidente sa kotse, nakatanggap ako ng ulat mula sa isang pribadong imbestigador tungkol sa pagnanakaw niya sa kumpanya. Alam ko na ang lahat bago pa man ako sumakay sa kotse nung gabing iyon. Ang preno ng kotse ko ay sinadya niyang sirain para tuluyan na akong mawala, ngunit hindi niya akalaing mabubuhay ako. Ang pagpanggap kong bulag ay hindi lang basta pagsubok sa kanyang katapatan—ito ang aking paraan upang masigurong sa mismong mga kamay niya manggagaling ang ebidensya ng tangka niyang pag-utong sa aking buhay na nagdala sa kanya sa permanenteng pagkakakulong.